Thư viện khái niệm tài sản mã hóa

Tra cứu thuật ngữ về tài sản mã hóa, cơ chế Bitcoin và quyền kiểm soát khóa. Bạn có thể đọc theo chủ đề dưới đây hoặc tìm theo tên tiếng Việt, tên tiếng Anh và cách viết khác của cùng một khái niệm.

Nếu mới bắt đầu, hãy đọc Crypto là gì? rồi tiếp tục với tiền tệ và Bitcoin và cơ chế blockchain. Các trang khái niệm giúp giải thích sâu một câu hỏi cụ thể trong hành trình đó.

Nền tảng Crypto

• Coin và token khác nhau thế nào?
• Phi tập trung và mạng permissionless
• Double spending: vì sao chữ ký đúng vẫn chưa đủ?
• Mật mã học trong tài sản mã hóa
• Thanh toán và settlement khác nhau thế nào?
• Khan hiếm số là gì?
• Hàm băm và SHA-256: kiểm tra dữ liệu bằng digest
• Block, block header và timestamp
• Merkle tree và Merkle proof
• Node, full node và SPV: bạn tự kiểm tra đến đâu?
• Đồng thuận và fork: chọn lịch sử theo những quy tắc nào?
• Xác nhận và finality: khi nào một giao dịch đã đủ chắc chắn?

Giao dịch và kinh tế mạng Bitcoin

• UTXO, input và output: Bitcoin ghi nhận khoản có thể chi tiêu thế nào?
• Mempool và phí giao dịch Bitcoin
• Proof of Work, nonce và difficulty hoạt động thế nào?
• Hashrate là gì và vì sao số ước tính có thể khác nhau?
• Block subsidy khác block reward thế nào?
• Kinh tế khai thác và security budget của Bitcoin
• Stock-to-flow đo gì và vì sao chưa tự xác định giá?

Khóa, ví và lưu ký

• Khóa riêng, khóa công khai và địa chỉ khác nhau thế nào?
• Chữ ký số: node kiểm tra điều gì?
• Seed phrase, HD wallet và phục hồi: cần phân biệt những gì?
• Hot wallet, cold wallet và hardware wallet khác nhau thế nào?
• Custodial và self-custody: ai kiểm soát khả năng chuyển tài sản?
• Multisig: nhiều khóa thay đổi quyền ký thế nào?

Tên gọi khác và thuật ngữ nằm trong trang chuẩn

Một số thuật ngữ được giải thích trong cùng một trang để bạn theo dõi trọn cơ chế. Ví dụ, SHA-256 nằm trong trang hàm băm; input và output nằm trong trang UTXO; cold wallet và hardware wallet nằm trong trang so sánh ví.

Tên tra cứu	Trang chuẩn
tài sản số	Crypto là gì? Vì sao tài sản mã hóa ra đời
tài sản mã hóa; crypto asset	Crypto là gì? Vì sao tài sản mã hóa ra đời
permissionless network; mạng không cần cấp phép	Phi tập trung và mạng permissionless
phương tiện trao đổi; đơn vị tính; lưu trữ giá trị	Từ tiền tệ truyền thống đến Bitcoin
tiền hàng hóa	Từ tiền tệ truyền thống đến Bitcoin
tiền pháp định; fiat money	Từ tiền tệ truyền thống đến Bitcoin
tiền ngân hàng; bank money	Từ tiền tệ truyền thống đến Bitcoin
Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System	Từ tiền tệ truyền thống đến Bitcoin
SHA-256; SHA256; SHA 256	Hàm băm và SHA-256: kiểm tra dữ liệu bằng digest
block header	Block, block header và timestamp
timestamp; dấu thời gian	Block, block header và timestamp
sổ cái phân tán; distributed ledger	Blockchain là gì? Cơ chế sổ cái phân tán
fork; phân nhánh	Đồng thuận và fork: chọn lịch sử theo những quy tắc nào?
immutability; tính khó thay đổi	Blockchain là gì? Cơ chế sổ cái phân tán
Bitcoin transaction; giao dịch Bitcoin	Bitcoin là gì? Mạng Bitcoin vận hành thế nào
input; output; đầu vào; đầu ra	UTXO, input và output: Bitcoin ghi nhận khoản có thể chi tiêu thế nào?
Bitcoin Script; scriptPubKey; spending condition	UTXO, input và output: Bitcoin ghi nhận khoản có thể chi tiêu thế nào?
transaction fee; phí giao dịch Bitcoin	Mempool và phí giao dịch Bitcoin
miner; thợ đào	Proof of Work, nonce và difficulty hoạt động thế nào?
nonce	Proof of Work, nonce và difficulty hoạt động thế nào?
difficulty; độ khó	Proof of Work, nonce và difficulty hoạt động thế nào?
difficulty adjustment; điều chỉnh độ khó	Proof of Work, nonce và difficulty hoạt động thế nào?
confirmation; xác nhận Bitcoin	Xác nhận và finality: khi nào một giao dịch đã đủ chắc chắn?
full node	Node, full node và SPV: bạn tự kiểm tra đến đâu?
SPV; simplified payment verification	Node, full node và SPV: bạn tự kiểm tra đến đâu?
public key; khóa công khai	Khóa riêng, khóa công khai và địa chỉ khác nhau thế nào?
địa chỉ ví; Bitcoin address	Khóa riêng, khóa công khai và địa chỉ khác nhau thế nào?
HD wallet; hierarchical deterministic wallet	Seed phrase, HD wallet và phục hồi: cần phân biệt những gì?
cold wallet; ví lạnh	Hot wallet, cold wallet và hardware wallet khác nhau thế nào?
hardware wallet; ví phần cứng	Hot wallet, cold wallet và hardware wallet khác nhau thế nào?
social recovery; backup recovery; phục hồi	Seed phrase, HD wallet và phục hồi: cần phân biệt những gì?
max supply; nguồn cung tối đa	Kinh tế học Bitcoin: nguồn cung và halving
issuance; phát hành	Kinh tế học Bitcoin: nguồn cung và halving
halving; Bitcoin halving	Kinh tế học Bitcoin: nguồn cung và halving
security budget; ngân sách an ninh	Kinh tế khai thác và security budget của Bitcoin
monetary policy; chính sách tiền tệ	Kinh tế học Bitcoin: nguồn cung và halving

Quay lại chuyên mục Tài sản mã hóa.