Đồng thuận trong blockchain là cơ chế giúp các bên thực thi quy tắc tương thích duy trì một lịch sử được chấp nhận. Nó cần xử lý hai câu hỏi riêng: dữ liệu có hợp lệ không và, giữa các lịch sử hợp lệ cạnh tranh, lịch sử nào được tiếp tục.
Fork, hay phân nhánh, có thể nói tới sự xuất hiện của các nhánh lịch sử hoặc khả năng chia tách do thay đổi quy tắc. Vì vậy, một tiêu đề “mạng bị fork” chưa đủ cho người đọc hiểu nguyên nhân, thời gian tồn tại và hệ quả.
Kiểm tra hợp lệ trước khi chọn nhánh
Luồng khái quát có bốn bước: nút kiểm tra quy tắc, nhận biết các nhánh phù hợp, áp dụng tiêu chí chọn chuỗi và cập nhật trạng thái theo lịch sử được chọn. Nhánh vi phạm quy tắc không tự trở thành hợp lệ chỉ vì có thêm tài nguyên xây tiếp.
Với Bitcoin, tài liệu giao thức mô tả trường hợp các khối xuất hiện gần cùng lúc và tạo phân nhánh tạm. Việc chọn nhánh hợp lệ gắn với công sức tích lũy, không đơn thuần so số người tuyên bố thích nhánh đó. Nguồn: Bitcoin Developer Guide, Block Height And Forking.
Để tránh lẫn hai tầng, có thể hình dung quy tắc hợp lệ như điều kiện được dự thi; tiêu chí chọn lịch sử chỉ được xét giữa các ứng viên thỏa điều kiện. Phép so sánh này có giới hạn: không hàm ý tồn tại một ban giám khảo trung tâm quyết định thay mọi nút.
Ba nghĩa cần phân biệt của fork
| Trường hợp | Điều cần tìm hiểu |
|---|---|
| Nhánh tạm thời | Các khối cạnh tranh có dùng cùng quy tắc không, mạng hội tụ ra sao? |
| Soft fork | Quy tắc mới chặt hơn. Khối thỏa quy tắc mới cũng thỏa quy tắc cũ. Nút cũ vẫn có thể chấp nhận khối mà nút mới từ chối. |
| Hard fork | Quy tắc mới cho phép ít nhất một trường hợp mà quy tắc cũ bác bỏ. Nếu các nhóm tiếp tục xây trên hai lịch sử không tương thích, mạng có thể tách. |
Tài liệu Bitcoin mô tả thay đổi consensus rules và quan hệ tương thích của hard/soft fork. Đây là cách phân loại thay đổi; không thể suy từ tên rằng một fork chắc chắn tạo thêm tài sản có giá trị hoặc buộc mọi người phải chấp nhận phần mềm mới. Nguồn: Bitcoin Developer Guide, Consensus Rule Changes.
Ví dụ giả định: cùng chiều cao, khác công sức
Giả sử nút nhìn thấy hai nhánh hợp lệ cùng chiều cao. Một bên quan sát chỉ số height và cho rằng hai lịch sử tương đương. Nhưng nếu công sức tích lũy khác nhau, việc chỉ nhìn height đã bỏ mất biến quan trọng của cơ chế chọn chuỗi.
Ví dụ không đưa ra số chainwork giả hoặc nhận định về một nhánh thật. Điều cần học là phải xác định tiêu chí so sánh trước khi đọc biểu đồ chuỗi. Nếu các nhóm đang thực thi quy tắc không tương thích, câu hỏi còn khác nữa: họ có cùng chấp nhận tập ứng viên hay không?
Đồng thuận giao thức và đồng ý xã hội
Con người vẫn quyết định dùng phần mềm nào, vận hành hạ tầng nào và chấp nhận thay đổi nào. Đó là quá trình quản trị và phối hợp, không đồng nhất với từng lần phần mềm chọn chain tip.
Ngộ nhận thường gặp là mọi fork đều là lỗi hoặc mọi thay đổi đều được thông qua bằng cách đếm node. Một mô tả có ích phải nêu quy tắc, tác nhân và điều kiện cụ thể. Đối với nhà đầu tư phổ thông, đây là cách nhận diện rủi ro vận hành mà không cần biến nội dung thành tranh luận phe phái.
Kết luận
Đồng thuận giải quyết hai việc: loại bỏ dữ liệu không hợp lệ và chọn một lịch sử chung khi có nhiều nhánh hợp lệ cạnh tranh. “Fork” có thể là nhánh tạm thời hoặc sự chia tách do thay đổi quy tắc, nên cần hỏi rõ nguyên nhân và hệ quả. Ngoài quy tắc kỹ thuật, con người vẫn quyết định dùng phần mềm nào và chấp nhận thay đổi nào.
Đọc tiếp
Đọc Cơ chế blockchain, Vận hành Bitcoin, Node, Finality, Proof of Work và Thư viện thuật ngữ.